Przedmioty, które trafiły do naszego Muzeum niosą ze sobą wiele wspomnień o postępie technicznym w Elektrowni „Łaziska”, warunkach życia w zakładzie na tle przemian politycznych w kraju. Dzięki swojemu istnieniu nie pozwalają zapomnieć o przeszłości, co sprawia, że ich wartość jest bezcenna dla ofiarodawców. Ocalenie eksponatów zawdzięczamy wielu ludziom dobrej woli. Liczba darczyńców naszego Muzeum wzrosła do 133 osób.
Z notatnika Muzealnika
Eksponaty muzealne stanowią obiekt szczególnego zainteresowania kolejnych pokoleń a w szczególności kadry inżynieryjno technicznej, ze względu na postępującą ewolucję przemysłu elektrotechnicznego.
Wszystkie gablotki znajdujące się w salach ekspozycyjnych są zapełnione. Stoły i ławki są po brzegi zastawione eksponatami muzealnymi. Aktualnie zgromadzone przedmioty muzealne jesteśmy zmuszeni rozkładać na podłogach. Pomieszczenia przeznaczone do naszej dyspozycji częściowo zaczynają przeistaczać się w magazyn przedmiotów muzealnych.

Jerzy Maicher i Adam Wisthal - według naszej statystyki okazali się rekordzistami we wzbogacaniu zasobów naszego Muzeum. Cieszy nas, że wspólne działanie wielu pracowników EŁ przynosi widoczne efekty.

Jacek Swadźba do posiadanych zbiorów negatywów fotograficznych dołączył kolejne 550 sztuk. Teraz będzie można według potrzeby wykonać zdjęcia w dowolnym formacie. Wszystkie fotografie obrazować będą osoby oraz budowle z różnych lat istnienia naszej firmy. Równoczesne wykorzystanie błon fotograficznych pozwoliłoby zorganizować kilku kilometrową galerię pod hasłem „Czas Elektrowni zatrzymany w kadrze”.

Ewa Cebula przekazała nam zdjęcia formatu 23x18 na którym możemy oglądać widok Zakładu Elektro – obecny teren Elektrowni. Taki zakład widzieli pracownicy EŁ w latach międzywojennych. Darczyni ofiarowała nam zdjęcie wraz z obramowaniem.

Norbert Kuczyński wzbogacił nasze zbiory o tablo fotograficzne absolwentów naszego Technikum Energetycznego z roku 1967 oraz 1975.

Stanisław Karpeta ofiarował nam podobne zdjęcia absolwentów naszej szkoły z roku 1974. Otrzymaliśmy również od darczyńcy szablę, na której rękojeści widnieje napis „70 lat EŁ”.

Zbiór fotografii absolwentów naszego Technikum obejmuje pięć roczników. Mamy nadzieję, że w przyszłości kolekcja ta zostanie powiększona o brakujące roczniki.

Józef Bańczyk wzbogacił nasze Muzeum o przyrządy pomiarów elektrycznych oraz o modele urządzeń energetycznych, które zostały wykonane przez uczniów szkoły przyzakładowej.

Tadeusz Goch za pośrednictwem Pani Beaty Winiarskiej przekazał do zbiorów naszego Muzeum obszerny materiał – plany budowy kotłów nr 83 i nr 86 datowane 1929 rokiem.

Ewa Baluch darowała nam replikę wizytówek miasta Łaziska.

Teresa Wróbel przekazała nam prywatną książkę, w której są wzmianki o Elektrowni „Łaziska”.

Adam Wisthal podczas spotkań z przewodnikami PTTK z Katowic oraz SEP-owcami wygłosił ciekawe prelekcje demonstrując opracowany przez siebie program komputerowy, zapoznając zebranych z historią Elektrowni w Łaziskach. Jego wysiłek w ustalaniu najdrobniejszych faktów, prowadzona wnikliwa analiza dokumentów i fotografii została przez obecnych doceniona.

Pana Pawła Sobocińskiego z Bytomia zapraszaliśmy i zapraszamy do Łazisk celem zwiedzenia naszej wystawy muzealnej aby osobiście mógł zobaczyć m. in. eksponaty nam ofiarowane.

Henrykowi Brożkowi, Andrzejowi Krzykale, Dariuszowi Frytkowi jak również Adamowi Lechowi tą drogą dziękuję za pomoc przy pracach organizacyjnych potrzebnych do zorganizowania wystawy eksponatów muzealnych. Te osoby nigdy nie odmówiły pomocy. Są chętne i rozumieją nasze potrzeby.

Leszkowi Błażycy, Justynie Grechucie i Piotrowi Danielczykowi - naszym fotoreporterom, którzy uwieczniają spotkania sympatyków muzealnictwa przesyłam podziękowania za wykonane również fotografii poszczególnych darów otrzymanych od darczyńców. Ich praca w utrwalaniu wydarzeń obecnych, po latach być może będzie materiałem historycznym.

Pan Henryk Kauczor przewodnik PTTK, 14 lutego br. wraz z grupą przewodników turystycznych zorganizowanych przy hucie „Baildon” w Katowicach zwiedzał nasze Muzeum. Popierając naszą działalność udostępnił nam książkę Stanisława Berezowskiego pt. ”Przewodnik po Województwie Śląskim” z roku 1937. W turystycznym podręczniku znajduje się zdjęcie wykonane od strony huty. Jedna z zamieszczonych w przewodniku fotografii przedstawia Zakład Elektro z lat 20-stych. Zdjęcie wykonano od strony zachodniej naszego przedsiębiorstwa, gdzie na pierwszym planie widoczna jest huta z unikalnymi kominami.

Przed 65 laty tak napisano o miejscowości Łaziska, gdzie zbudowany został nasz zakład pracy:
„Łaziska Średnie gmina powiatu pszczyńskiego 3583 mieszkańców (4,5% Niemców)
Łaziska Górne gmina powiatu pszczyńskiego 5392 mieszkańców (2,6% Niemców)
Spółka Akcyjna „Elektro” Elektrownia najsilniejsza na Śląsku o mocy 87,1kW ,
Łaziska Średnie, Górne oraz Dolne były siedliskiem różnych sekt. Początkowo byli tu starokatolicy, mariawici, potem wyznawcy kościoła narodowego. Ostatnimi czasy sekta spirytystów.”

Podczas spotkania członkowie SEP z Bytomia zwrócili uwagę na duże zaangażowanie oraz aktywność społeczną mieszkańców Łazisk w latach międzywojennych.
Pan Henryk Kauczor rencista, miłośnik historii, wypożyczył nam kilka starych książek oraz ciekawy atlas geograficzny z roku 1875 wydany w Petersburgu. W tym egzemplarzu wydawnictwa kartograficznego z XIX wieku znajdują się ciekawe mapy państw europejskich w tym również naszych terenów.

5 marca br. roku odwiedziło nasze Muzeum 13 członków Stowarzyszenia Energetyków Polskich koła SEP Zespołu Elektrociepłowni z Bytomia. Członkowie tego koła poszerzyli naszą kolekcję muzealną o kilka ciekawych eksponatów tematycznie związanych z energetyką.
Szczególne słowa podziękowania kierujemy pod adresem pani Zofii Wąs i pana Michała Zielińskiego, którzy miesiąc temu przekazali nam przedmioty użytkowane w laboratorium Elektrowni Szombierki w latach 20-stych ubiegłego wieku. Osoby wyżej wyszczególnione na trwałe wpisały się na listę ofiarodawców. Wśród przekazanych eksponatów znajdują się narzędzia pracy laborantów z lat międzywojennych między innymi: palniki gazowe, odważniki, naczynie laboratoryjne oraz literatura techniczna.
Współpraca i wymiana doświadczeń pomiędzy kołami SEP zespołu Elektrociepłowni w Bytomiu, a kołem SEP Elektowni „Łaziska” przynosi duże korzyści dla naszego Muzeum.
Dzięki Pani Teresie Woźniak i Gustawowi Grechucie doszło do realizacji planów, które przewidują że jeszcze w tym miesiącu kolejna grupa członków SEP z Bytomia odwiedzi nasze Muzeum.

Członkowie koła SEP Elektrociepłowni Bytom przekazali następujące przedmioty do naszego Muzeum:

Joachim Bonk – Przyrząd do pomiaru drgań turbiny 195 – pierwszy przyrząd tego typu w energetyce oraz „Kręciołek” – mechaniczny kalkulator rachunkowy.

Leszek Wiśniewski – Defektoskop magnetyczny strukieniowy.

Edward Nowak – Dokumentacja kotła stromorurkowego.

Zofia Wąs – Maszyna licząca – elektromechaniczny kalkulator.

W ramach współpracy Zarząd Koła SEP z Elektrociepłowni w Miechowicach zaprosił nas do Szombierek. Zaproszenie zostało przyjęte z zadowoleniem. 7 marca br. grupa przyjaciół naszego Muzeum w osobach Adam Wisthal, Jan Bańczyk, Jerzy Maicher, Piotr Danielczyk z moją osobą włącznie miała okazję zwiedzać budowle i urządzenia techniczne Elektrowni Szombierki. Naszym przewodnikiem po tym zakładzie był Pan Edward Nowak, który równocześnie jest naszym „ambasadorem” i wspomaga nas w działaniach z zakresu pozyskiwania unikalnych – starych urządzeń energetycznych.

Pan Edward Nowak członek SEP Zespołu Elektrociepłowni Bytom, autorytet w dziedzinie historii energetyki śląskiej, udostępnił nam „Pamiątkową Księgę Piętnastolecia Polskiego Związku Pracowników Przemysłowych, Biurowych i Handlowych z Katowic”, wydaną w 1936 roku. W książce tej zawarte są zdjęcia ludzi, ich nazwiska oraz osiągnięcia w różnych miastach w tym Łazisk. Z informacji zawartej w księdze pamiątkowej dowiadujemy się, że:

„Paweł Bołdys postanowił w porozumieniu z kilku kolegami, założyć przy Zakładach Elektro placówkę P.Z.P. Polskich Związków Zawodowych.”
„ W roku 1934, z inicjatywy Zarządu Koła, założony został przy Zakładach Elektro Oddział Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz Oddział Ligi Obrony Powietrznej Państwa. Przewodniczącym Oddziału Ligi Morskiej i Kolonialnej, do którego od razu zapisało się około 300 osób, wybrany został kolega Oton Patalong.
Do Oddziału Ligi Obrony Powietrznej Państwa zapisało się około 200 osób. Przewodniczącym tego oddziału jest kolega Bernard Rybol”.

Jeżeli ktoś z pracowników naszej Elektrowni lub czytelników Elektro posiada taką lub podobną księgę pamiątkową prosimy o kontakt.
W ramach poszukiwań eksponatów muzealnych 2 marca br. penetrowaliśmy jarmark staroci w Bytomiu. Plonem naszych działań był zakup „kołchoźnika T-10” oryginalny w swojej tekturowo-gipsowej obudowie odbiornik radiowy był pierwszym produktem zakładów we Wrześni. Aparat radiowy posiada duży wytłoczony nadruk, który teraz możemy już oglądać na naszej ekspozycji.
Udało się również nasze zbiory muzealne uzupełnić o kieszonkowy woltomierz z lat międzywojennych. Zgrabna koperta przyrządu przypomina w całokształcie zegarek kieszonkowy.
Asortyment proponowanych przedmiotów na jarmarku dla kolekcjonerów jest ogromny. Na takich targach można kupić dokumenty z różnych okresów, czasopisma, książki, mapy, obrazy, porcelanę, monety, znaczki itp.
Kolejny jarmark odbędzie się 6 kwietnia od wczesnych godzin rannych. Zachęcam do zakupów na jarmarku – tam można zaobserwować specyficzny klimat poszukujących i sprzedających starocie.
Szukałem bezskutecznie periodyków technicznych Elektrowni „Łaziska” z lat międzywojennych.
Mam nadzieję, że uda się odnaleźć chociażby kilka egzemplarzy interesującego nas wydawnictwa z Łazisk z dawnych lat.
Tylko upór w działaniu, konsekwencja postępowania pozwala czasami osiągnąć pozytywne rezultaty dla dobra kolejnych pokoleń.

Zbigniew Lorek



elektro Łaziska
2002/03